Atopowe zapalenie skóry – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Monika Grudzińska
29 kwietnia 2021, 10:00

Atopowe zapalenie skóry – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Umów wizytę
Aldona Uzarowicz
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Atopowe zapalenie skóry (AZS, dermatitis atopica, niegdyś świerzbiączka) to jedna z najczęściej diagnozowanych alergicznych chorób skóry. Towarzyszy jej dokuczliwy świąd i liszajowacenie skóry. Charakterystyczne jest, że przebiega z okresami zaostrzeń i remisji.
Atopowe zapalenie skóry – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie
Atopowe zapalenie skóry (AZS, dermatitis atopica, niegdyś świerzbiączka) to jedna z najczęściej diagnozowanych alergicznych chorób skóry. Towarzyszy jej dokuczliwy świąd i liszajowacenie skóry. Charakterystyczne jest, że przebiega z okresami zaostrzeń i remisji.
Początki AZS przypadają zwykle na wczesne lata dziecięce. W zależności od wieku zmiany lokalizują się w różnych miejscach. W obrazie klinicznym AZS wyróżnia się trzy fazy choroby:
  • niemowlęcą (do 2. r. ż.),
  • dziecięcą (od 3 do 11 r. ż.),
  • młodzieżową/osób dorosłych (od 12 do 23 r. ż. lub dłużej).
Atopowe zapalenie skóry u niemowląt może pojawić się zaraz po urodzeniu. Początkowe objawy to przede wszystkim rumień i zasychający wysięk. Zmiany lokalizują się głównie na policzkach, z czasem się rozprzestrzeniają. Pojawiają się także na owłosionej skórze głowy, kończynach i tułowiu.
Atopowe zapalenie skóry u dzieci pojawia się najczęściej w dołach łokciowych i podkolanowych, na nadgarstkach i kostkach oraz na karku. U starszych dzieci oraz osób dorosłych z czasem choroba bywa ograniczona. Może dochodzić do pobrużdżenia i pogrubienia skóry.
Przyczyny atopowego zapalenia skóry
Atopowe zapalenie skóry to zapalne schorzenie skóry o niewyjaśnione etiologii. Przyjmuje się, że jest wywołane genetycznie uwarunkowaną nieprawidłową reakcją immunologiczną na antygen. Kontakt z nim prowadzi do produkcji immunoglobuliny E (IgE), która łączy się z komórkami odpornościowymi skóry. Pojawia się odpowiedź zapalna.
Najczęstsze przyczyny zaostrzeń atopowego zapalenia skóry to:
  • czynniki wysuszające skórę,
  • czynniki drażniące skórę mechanicznie,
  • narażenie na alergeny, także wziewne i pokarmowe,
  • nadmierne pocenie,
  • bardzo wysoka i bardzo niska temperatura otoczenia,
  • niska wilgotność otoczenia,
  • infekcje skóry.
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Objawy AZS
Charakterystycznym objawem AZS jest silny i uporczywy świąd w zmienionych chorobowo miejscach, zwykle nasilający się wieczorem i w nocy. Towarzyszą mu zmiany skórne (zmiany ostre, zmiany podostre i zmiany przewlekłe). To suchość, zaczerwienienie, łuszczenie, rogowacenie przymieszkowe i wyprysk. W związku z drapaniem skóry pojawiają się tak zwane przeczosy. Z czasem dochodzi do lichenizacji lub zliszajcowacenia, a także uszkodzenia skóry. Częste są wtórne nadkażenia bakteryjne.
Poza charakterystycznymi zmianami atopowymi, obserwuje się również mniej specyficzne objawy, takie jak:
  • ciemne przebarwienia, cienie pod oczami,
  • rogowacenie przymieszkowe (tzw. kurza skóra),
  • wydatne bruzdy na dłoniach,
  • dodatkowy fałd skórny pod dolną powieką (fałd Morgana),
  • dermografizm biały (po podrażnieniu skóry ta staje się bledsza).
U około połowy chorych rozwijają się inne choroby atopowe, w tym astma oskrzelowa.
Objawy AZS pojawiają się często bez uchwytnej przyczyny i przeplatane są okresami bezobjawowymi. Częstość i nasilenie rzutów AZS zmniejsza się zwykle z wiekiem. U znacznej części osób dorosłych następuje samoistna remisja.
Diagnostyka atopowego zapalenia skóry
Jak rozpoznać atopowe zapalenie skóry? W tym celu opracowano kryteria rozpoznawcze AZS (kryteria Hannifina-Rajki). Zgodnie z wytycznymi poszukuje się tzw. dużych i małych cech choroby.
Do kryteriów głównych dużych należy:
  • świąd skóry,
  • charakterystyczny wygląd i umiejscowienie zmian skórnych,
  • przewlekły i nawrotowy przebieg choroby,
  • obecność u pacjenta lub najbliższej rodziny chorób o podłożu atopowym.
  • Do kryteriów głównych małych zalicza się na przykład:
  • suchość skóry,
  • rogowacenie skóry wokół mieszków włosowych,
  • zacienienia wokół oczu,
  • zaostrzenia wywołane stresem lub narażeniem na alergeny środowiskowe,
  • podwyższony poziom IgE w surowicy krwi.
Aby rozpoznać AZS konieczne jest stwierdzenie co najmniej 3 z 4 objawów głównych oraz co najmniej 3 objawów dodatkowych. Gdy rozpoznanie nie jest jasne, wykonuje się badania dodatkowe (oznaczenie poziomu IgE w surowicy, skórne testy alergiczne).
Ważne jest różnicowanie atopowego zapalenia skóry z chorobami, takimi jak świerzb, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca czy grzybice skóry.
Leczenie AZS
Leczenie przyczynowe jest możliwe, gdy można stwierdzić czynniki uczulające. Wówczas niezbędne jest unikanie kontaktu z alergenem. Leczenie objawowe polega na stosowaniu preparatów miejscowych i ogólnoustrojowych.
Stosuje się:
  • środki przeciwhistaminowe,
  • kortykosteroidy: ogólnie w okresie zaostrzeń i miejscowo jako kremy, pasty i maści,
  • leki immunosupresyjne na bardziej nasilone lub niereagujące na leczenie steroidoami zmiany,
  • fotochemioterapia (PUVA), fototerapia – naświetlania UVA i UVB.
Bardzo ważne jest, by prawidłowo pielęgnować skórę. Warto stosować emolienty, czyli preparaty, które ją natłuszczają, dzięki czemu zatrzymują wodę na jej powierzchni i umożliwiają utrzymanie jej wilgotności.
Można również podejmować działania, które pozwalają złagodzić dolegliwości i ograniczyć dyskomfort związany z objawami AZS. Ważne jest, by nie tylko nawilżać i natłuszczać skórę, ale i:
  • unikać drażniącej odzieży,
  • stosować delikatne, specjalne kosmetyki i detergenty do prania,
  • nie stosować przypadkowych kosmetyków,
  • eliminować ze swojego otoczenia alergeny wziewne, kontaktowe i pokarmowe,
  • unikać przebywania w otoczeniu o zbyt wysokiej temperaturze i niskiej wilgotności.

Umów wizytę u dermatologa
Specjalizacja lub nazwisko lekarza, miasto
Dziś
26.10
Jutro
27.10
czw.
28.10
pt.
29.10
sob.
30.10
Termin:
od dziś (26.10)
Zakres cen:
Do 100 zł
100 - 150 zł
150 - 200 zł
Powyżej 200 zł
Płeć lekarza:
kobieta
mężczyzna
Pokaż tylko:
lekarze pracujący w szpitalu
lekarze dziecięcy
Oceny:
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
( )
(*)
(*)
(*)
( )
( )
(*)
(*)
( )
( )
( )
(*)
( )
( )
( )
( )
Aldona Uzarowicz
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
POSTĘPU 21C, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Park Postępu 21C
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
Agnieszka Piątkowska
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
Umów teleporadę u dermatologa od 79 złZadzwoń i umów teleporadę u dermatologa od 79 zł
Iwona Krasnowska
26 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (7 ocen)
26 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Anna Tomaszewska
10 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (3 ocen)
10 zrealizowanych wizyt
od 161,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JANA PAWŁA II 7, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Jana Pawła II 7
POMORSKA 96, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Medycyna Rodzinna Gdańsk - Pomorska 96
AL. ZWYCIĘSTWA 49, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Zwycięstwa 49
Anna Tchórzewska
14 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (5 ocen)
14 zrealizowanych wizyt
od 150,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
TYSIĄCLECIA PAŃSTWA POLSKIEGO 10, BIAŁYSTOK
Centrum Medyczne LUX MED Białystok - Tysiąclecia Państwa Polskiego 10
Alicja Rustowska-Rogowska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 161,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
JAŚKOWA DOLINA 132, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Jaśkowa Dolina 132
Joanna Dawicka
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
od 161,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JANA PAWŁA II 7, GDAŃSK
Centrum Medyczne LUX MED Gdańsk - Al. Jana Pawła II 7
AL. JANA PAWŁA II 7, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Jana Pawła II 7
Julita Sikora
3 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
3 zrealizowanych wizyt
od 165,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
SWOBODNA 1, WROCŁAW
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Medycyna Rodzinna Wrocław - Swobodna 1
SZEWSKA 3A, WROCŁAW
Centrum Medyczne LUX MED Wrocław - Szewska 3A
OŁAWSKA 27/29, WROCŁAW
Centrum Medyczne Medycyna Rodzinna Wrocław - Oławska 27/29
Ewa Reutt-Majkowska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
17 STYCZNIA 49, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - 17 Stycznia 49
MIGDAŁOWA 4, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Migdałowa 4
MIGDAŁOWA 4, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Migdałowa 4
Iwona Górnicka
32 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (11 ocen)
32 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72