Czerniak – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i zapobieganie

Monika Grudzińska
29 kwietnia 2021, 10:00

Czerniak – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i zapobieganie

Umów wizytę
Agnieszka Piątkowska
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Czerniak (łac. melanoma malignum), nazywany też czerniakiem złośliwym, to nowotwór złośliwy skóry, błon śluzowych lub błony naczyniowej oka wywodzący się z melanocytów. To typ komórek, które wytwarzają melaninę, czyli barwnik nadający kolor skórze.
Czerniak – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i zapobieganie
Czerniak (łac. melanoma malignum), nazywany też czerniakiem złośliwym, to nowotwór złośliwy skóry, błon śluzowych lub błony naczyniowej oka wywodzący się z melanocytów. To typ komórek, które wytwarzają melaninę, czyli barwnik nadający kolor skórze.
Istnieją różne rodzaje czerniaka. To:
  • czerniak szerzący się powierzchownie (SSM, superficial spreading melanoma). Zmiana ta pojawia się najczęściej,
  • czerniak lentiginalny (LMN, lentigo malignant melanoma), powstający w plamie soczewicowatej,
  • czerniak guzkowy (NM, nodular melanoma),
  • czerniak odsiebnych części kończyn, podpaznokciowy (ALM, acral lentiginous melanoma).
Zmiana najczęściej pojawia się na skórze niezmienionej, choć może powstać w obrębie znamion barwnikowych. Czerniaki najczęściej występują na nogach oraz na plecach i karku, skórze głowy włosami. Może też rozwinąć na pośladkach czy wargach sromowych.
Czynniki ryzyka
Specjaliści są zdania, że rozwój czerniaka jest wynikiem wzajemnego oddziaływania szkodliwych czynników egzogennych (środowiskowych) oraz endogennych.
Główne czynniki ryzyka, czyli okoliczności, które mogą prowadzić do powstania nowotworu, to:
  • indywidualna podatność na nowotwór, zwłaszcza zwiększone ryzyko genetyczne,
  • nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe pochodzące z promieniowania słonecznego lub sztucznych źródeł, prowadząca do oparzenia słonecznego, szczególnie w okresie dzieciństwa,
  • jasny fenotyp skóry (rasa biała, wysoka skłonność do oparzeń słonecznych, włosy rude albo blond),
  • wiek i płeć. Ryzyko zachorowania jest większe u kobiet, wzrasta z wiekiem,
  • czerniak skóry w wywiadzie,
  • występowanie czerniaka u osób blisko spokrewnionych,
  • mnogie znamiona, zespół znamion atypowych, obecność znamion wrodzonych,
  • immunosupresja, czyli celowe hamowanie aktywności układu odpornościowego u chorych.
Objawy czerniaka
Objawy czerniaka zależą od stopnia jego zaawansowania. W początkowej fazie zmiany są płaskie, niesymetryczne, o niejednolitym kolorze i nieregularnych, poszarpanych brzegach. W postaci zaawansowanej zmiany są często uwypuklone ponad poziom skóry, czasem owrzodziałe, z sączącą się wydzieliną podbarwioną krwią.
Do głównych objawów czerniaka należą:
  • asymetryczne zabarwienie,
  • uniesienie się zmiany ponad otaczającą skórę,
  • nieregularne ograniczenie zmiany,
  • duży rozmiar zmiany.
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Diagnostyka i leczenie czerniaka
Gdy pada podejrzenie czerniaka, należy zgłosić się do dermatologa lub chirurga onkologa, który obejrzy zmianę za pomocą dermatoskopu lub wideodermatoskopu. Duże znaczenie ma również wnikliwy wywiad lekarski. Podstawą rozpoznania jest badanie mikroskopowe całej zmiany barwnikowej wyciętej chirurgicznie. Należy także wykonać morfologię z rozmazem oraz badania biochemiczne z oceną stężenia dehydrogenazy mleczanowej (LDH) w surowicy.
Ponieważ czerniak może wyglądać jak znamię barwnikowe lub pieprzyk, w celu jego rozpoznania stosuje się algorytm diagnostyczny ABCDE, opracowany przez Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne. To akronim angielskich nazw cech znamion barwnikowych, branych pod uwagę podczas obserwacji znamion:
  • asymetria (Assymetry): w przeciwieństwie do zmian łagodnych, które są zwykle owalne lub okrągłe, czerniak jest asymetryczny w każdej osi,
  • granice (Border): jego brzegi są nierówne, łuskowate lub karbowane,
  • kolor (Color): niepokojąca jest nierównomierna barwa zmiany,
  • średnica (Diameter): czerniaki zwykle są większe niż 6 mm,
  • ewolucja zmian skórnych (Evolving): zmiana w znamieniu barwnikowym obejmująca rozmiar, kolor, uwypuklenie, krwawienie, swędzenie czy pojawienie się strupów.
Leczenie czerniaka wymaga interwencji chirurgicznej. Zakres zabiegu operacyjnego zależy od stopnia zaawansowania choroby. Może obejmować usunięcie podejrzanej zmiany (z szerokim marginesem zdrowych tkanek), jak i regionalnych węzłów chłonnych.
Leczeniem uzupełniającym jest radioterapia. Chemioterapię stosuje się u chorych z zawansowanym lub rozsianym czerniakiem wraz z hormonoterapią i immunoterapią.
Czerniak należy do najbardziej złośliwych nowotworów, ponieważ charakteryzuje się wczesnymi przerzutami, niską wrażliwością na leki cytostatyczne, a w związku z tym wysoką śmiertelnością. Trzeba jednak podkreślić, że rokowanie u pacjentów z czerniakiem rozpoznanym we wczesnym stadium rozwoju jest bardzo dobre.
Profilaktyka czerniaka
Co robić, aby zminimalizować ryzyko pojawienia się czerniaka? Najważniejsze jest, by chronić skórę przed promieniowaniem ultrafioletowym (UV): nie należy korzystać z solarium, a kąpieli słonecznych zażywać z umiarem.
Oznacza to, że nie należy opalać się w godzinach najsilniejszego operowania słońca, to jest między godziną 10 a 15, by nie dopuścić do oparzeń. Kluczowe jest stosowanie kosmetyków do opalania z filtrem anty-UV (co najmniej 30). Nie mniej ważne jest także ich odpowiednie aplikowanie oraz chronienie się w cieniu bądź pod parasolem.

Umów wizytę u dermatologa
Specjalizacja lub nazwisko lekarza, miasto
Dziś
26.10
Jutro
27.10
czw.
28.10
pt.
29.10
sob.
30.10
Termin:
od dziś (26.10)
Zakres cen:
Do 100 zł
100 - 150 zł
150 - 200 zł
Powyżej 200 zł
Płeć lekarza:
kobieta
mężczyzna
Pokaż tylko:
lekarze pracujący w szpitalu
lekarze dziecięcy
Oceny:
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
( )
(*)
(*)
(*)
( )
( )
(*)
(*)
( )
( )
( )
(*)
( )
( )
( )
( )
Agnieszka Piątkowska
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
Iwona Krasnowska
26 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (7 ocen)
26 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Umów teleporadę u dermatologa od 79 złZadzwoń i umów teleporadę u dermatologa od 79 zł
Aldona Uzarowicz
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
POSTĘPU 21C, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Park Postępu 21C
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
Anna Tomaszewska
10 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (3 ocen)
10 zrealizowanych wizyt
od 161,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JANA PAWŁA II 7, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Jana Pawła II 7
POMORSKA 96, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Medycyna Rodzinna Gdańsk - Pomorska 96
AL. ZWYCIĘSTWA 49, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Zwycięstwa 49
Anna Tchórzewska
14 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (5 ocen)
14 zrealizowanych wizyt
od 150,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
TYSIĄCLECIA PAŃSTWA POLSKIEGO 10, BIAŁYSTOK
Centrum Medyczne LUX MED Białystok - Tysiąclecia Państwa Polskiego 10
Alicja Rustowska-Rogowska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 161,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
JAŚKOWA DOLINA 132, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Jaśkowa Dolina 132
Joanna Dawicka
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
od 161,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JANA PAWŁA II 7, GDAŃSK
Centrum Medyczne LUX MED Gdańsk - Al. Jana Pawła II 7
AL. JANA PAWŁA II 7, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Jana Pawła II 7
Julita Sikora
3 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
3 zrealizowanych wizyt
od 165,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
SWOBODNA 1, WROCŁAW
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Medycyna Rodzinna Wrocław - Swobodna 1
SZEWSKA 3A, WROCŁAW
Centrum Medyczne LUX MED Wrocław - Szewska 3A
OŁAWSKA 27/29, WROCŁAW
Centrum Medyczne Medycyna Rodzinna Wrocław - Oławska 27/29
Ewa Reutt-Majkowska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
17 STYCZNIA 49, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - 17 Stycznia 49
MIGDAŁOWA 4, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Migdałowa 4
MIGDAŁOWA 4, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Migdałowa 4
Iwona Górnicka
32 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (11 ocen)
32 zrealizowanych wizyt
od 209,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72