Kwas foliowy – właściwości, źródła, niedobór i suplementacja

Monika Grudzińska
01 września 2021, 08:00

Kwas foliowy – właściwości, źródła, niedobór i suplementacja

Umów wizytę
Wioletta Piasecka
8 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
8 zrealizowanych wizyt
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Kwas foliowy (folacyna, witamina B9, witamina B11) to organiczny związek chemiczny z grupy witamin B. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium, które oznacza liść. Pod względem fizycznym jest jasnożółtą substancją rozpuszczalną w wodzie.
Kwas foliowy – właściwości, źródła, niedobór i suplementacja
Kwas foliowy (folacyna, witamina B9, witamina B11) to organiczny związek chemiczny z grupy witamin B. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium, które oznacza liść. Pod względem fizycznym jest jasnożółtą substancją rozpuszczalną w wodzie.
Jakie są właściwości kwasu foliowego? Okazuje się, że witamina B9 pełni w organizmie bardzo ważną rolę. Nie sposób jej przecenić, ponieważ:
  • jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układów krwiotwórczego i nerwowego,
  • wpływa na rozwój wszystkich komórek ustrojowych, reguluje ich wzrost i funkcjonowanie,
  • ma pozytywny wpływ na układ nerwowy i mózg,
  • korzystnie wpływa na samopoczucie, ponieważ uczestniczy w produkowaniu hormonu szczęścia – serotoniny,
  • usprawnia funkcjonowanie układu pokarmowego, uczestniczy w tworzeniu soku żołądkowego, zapewnia sprawne działanie wątroby, żołądka i jelit,
  • przeciwdziała anemii: pobudza procesy krwiotwórcze, czyli powstawanie czerwonych krwinek,
  • chroni organizm przed nowotworami (zwłaszcza przed rakiem szyjki macicy, jelita grubego, żołądka),
  • zapobiega uszkodzeniom cewy nerwowej u płodu,
  • ma pozytywny wpływ na wagę i rozwój noworodków,
  • bierze udział w zachowaniu materiału genetycznego i przekazywaniu cech dziedzicznych komórek, reguluje ich podział.
Kwas foliowy w ciąży
Prawidłowa podaż kwasu foliowego jest szczególnie ważna w przypadku ciężarnych. Ma to związek z tym, że witamina B9 minimalizuje prawdopodobieństwo wystąpienia wrodzonych wad układu nerwowego i kręgosłupa dziecka, związanych z nieprawidłowym zamykaniem cewy nerwowej. Najczęstsze z nich to bezmózgowie i rozszczep kręgosłupa.
Z tego powodu ważne jest, by każda kobieta, która planuje ciążę, w celu profilaktyki wad cewy nerwowej u płodu, przyjmowała codziennie 0,4 mg kwasu foliowego do 12. tygodnia ciąży.
Ze względu na duży odsetek ciąż nieplanowanych oraz fakt, że wady te mogą powstać podczas pierwszych czterech tygodni życia płodowego, zaleca się, by doustną suplementację kwasu foliowego stosowały wszystkie kobiety w wieku rozrodczym.
Źródła kwasu foliowego
Kwas foliowy jest substancją egzogenną. Oznacza to, że musi być dostarczony z pożywieniem, ponieważ organizm nie potrafi go wytworzyć. W organizmie człowieka witamina B9 może być syntezowana przez bakterie jelitowe.
Witamina B11 występuje w żywności w postaci folianów, to jest soli kwasu foliowego. Można go znaleźć w warzywach liściowych, głównie w szpinaku, brokule, szparagu, sałacie, kapuście, kalafiorze, brukselce, a także w pomidorach, grochu, fasoli, soczewicy, soi, buraku, słoneczniku, pomarańczach, bananach i awokado oraz w orzechach, drożdżach piwowarskich, wątrobie, żółtku jaja i pszenicy.
Niestety, ponieważ foliany są bardzo wrażliwe na działanie wysokiej temperatury, promieni słonecznych oraz niskiego pH, organizm człowieka przyswaja zaledwie połowę kwasu foliowego zawartego w produktach spożywczych.
Niedobór kwasu foliowego
Niedobór kwasu foliowego jest dla organizmu zdecydowanie niekorzystny, ponieważ prowadzi do:
  • zahamowania wzrostu i odbudowy komórek w organizmie,
  • małej ilości czerwonych ciałek we krwi. Pojawia się niedokrwistość megaloblastyczna (makrocytowa),
  • uczucia przemęczenia,
  • kłopotów z koncentracją, roztargnienia, problemów z pamięcią,
  • stanów niepokoju, lęku, drażliwości, depresji,
  • bezsenności,
  • zaburzeń trawienia i wchłanianiu składników odżywczych,
  • biegunek,
  • stanów zapalnych języka oraz błony śluzowej warg,
  • bólu głowy,
  • kołatania serca,
  • przedwczesnej siwizny,
  • zahamowania wzrostu u dzieci i młodzieży.
Suplementacja i dawkowanie kwasu foliowego
Brak kwasu foliowego jest szczególnie groźny dla kobiet w ciąży i ich dzieci. Warto jednak pamiętać, że jego poziom w organizmie spada pod wpływem stresu, działania używek, stosowania kwasu acetylosalicylowego czy niektórych środków antykoncepcyjnych, a także wskutek odchudzania i nieracjonalnej diety. To dlatego w niektórych okolicznościach warto rozważyć jego suplementację.
Dawkowanie kwasu foliowego ustalane jest indywidualnie dla każdego pacjenta w zależności od zapotrzebowania, które zależy od wieku. Dla dzieci jest to dawka 200-300 µg na dobę, dla młodzieży i dorosłych 400 µg na dobę.
Witamina B9 jest dostępna w tabletkach zawierających kwas foliowy oraz preparatach wielowitaminowych. Dostępne są preparaty bez recepty oraz preparaty wydawane z przepisu lekarza (na receptę). Można również kupować produkty wzbogacane w kwas foliowy (niektóre płatki śniadaniowe i soki).
Zwiększone dawki kwasu foliowego mogą prowadzić do jego nadmiaru. Wówczas pojawia się bezsenność, rozdrażnienie, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne reakcje alergiczne depresja.
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut

Umów wizytę u internisty
Specjalizacja lub nazwisko lekarza, miasto
Dziś
26.10
Jutro
27.10
czw.
28.10
pt.
29.10
sob.
30.10
Termin:
od dziś (26.10)
Zakres cen:
Do 100 zł
100 - 150 zł
150 - 200 zł
Powyżej 200 zł
Płeć lekarza:
kobieta
mężczyzna
Pokaż tylko:
lekarze pracujący w szpitalu
lekarze dziecięcy
Oceny:
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
( )
(*)
(*)
(*)
( )
( )
(*)
(*)
( )
( )
( )
(*)
( )
( )
( )
( )
Wioletta Piasecka
8 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
8 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Dorota Szcześniak-Słomska
3 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
3 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Umów teleporadę u internisty od 59 złZadzwoń i umów teleporadę u internisty od 59 zł
Przemysław Kapała
1 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
1 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
AL. JEROZOLIMSKIE 162, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 162
AL. JEROZOLIMSKIE 162, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 162
Robert Dobrowolski
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 125,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
UCZNIOWSKA 16, WAŁBRZYCH
Centrum Medyczne LUX MED Wałbrzych - Uczniowska 16
Marcin Gordon
1 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
1 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
Anita Kaczorowska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (4 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 145,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
CHOPINA 9, KALISZ
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Kalisz - Chopina 9
Grzegorz Olejniczak
4 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
4 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Leszek Bąk
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
BOBROWIECKA 1, WARSZAWA
PROFEMED Sport i Rehabilitacja Warszawa - Bobrowiecka 1
Angelika Krawcewicz
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (3 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Katarzyna Wojtowicz
12 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (10 ocen)
12 zrealizowanych wizyt
od 135,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. ZWYCIĘSTWA 49, GDAŃSK
Centrum Medyczne LUX MED Gdańsk - Al. Zwycięstwa 49
AL. ZWYCIĘSTWA 49, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Zwycięstwa 49