Mononukleoza zakaźna – przyczyny, objawy i leczenie

Monika Grudzińska
01 września 2021, 08:00

Mononukleoza zakaźna – przyczyny, objawy i leczenie

Umów wizytę
Wioletta Piasecka
8 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
8 zrealizowanych wizyt
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Mononukleoza zakaźna (łac. mononucleosis infectiosa) jest ostrą chorobą wirusową, którą wywołuje wirus wirusa Epsteina-Barr (EBV, Epsteina-Barr virus) należący do rodziny Herpesviridae. Inne nazwy mononukleozy to: gorączka gruczołowa, angina monocytowa, choroba Pfeiffera i choroba pocałunków.
Mononukleoza zakaźna – przyczyny, objawy i leczenie
Mononukleoza zakaźna (łac. mononucleosis infectiosa) jest ostrą chorobą wirusową, którą wywołuje wirus wirusa Epsteina-Barr (EBV, Epsteina-Barr virus) należący do rodziny Herpesviridae. Inne nazwy mononukleozy to: gorączka gruczołowa, angina monocytowa, choroba Pfeiffera i choroba pocałunków.
Przyczyny mononukleozy zakaźnej
Na mononukleozę zwykle zapadają dzieci po 4. roku życia, młodzież i młodzi dorośli. Materiałem zakaźnym jest ślina zawierająca wirusy EBV, zaś wrotami zakażenia jama nosowo-gardłowa.
Źródłem zakażenia i rezerwuarem wirusa są chorzy, także osoby przechodzące zakażenie bezobjawowe, osoby w okresie rekonwalescencji po mononukleozie zakaźnej i osoby zdrowe, u których dochodzi do reaktywacji EBV z wydzielaniem wirusa ze śliną. Przeciwciała świadczące o kontakcie z EBV stwierdza się u niemal wszystkich dorosłych.
Do zakażenia wirusem EBV dochodzi w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą, rzadko drogą kropelkową. Najczęstszą drogą przenoszenia jest ślina pacjenta (stąd najłatwiej zarazić się nią przez pocałunek), rzadziej droga krwiopochodna, płciowa czy przeszczep narządowy.
Objawy mononukleozy
Gdy wirus dostanie się do organizmu, wnika do ślinianek i zaczyna się w nich mnożyć. Okres wylęgania choroby wynosi zwykle kilka tygodni, najczęściej od 30 do 50 dni. Zakażenie zwiastują objawy wstępne. Obserwuje się brak apetytu, bóle mięśniowo-stawowe i złe samopoczucie. Po kilku dniach pojawiają się typowe objawy mononukleozy. Te mogą przypominać anginę bakteryjną, grypę bądź przeziębienie. Chorobę dużo gorzej niż dzieci i młodzież znoszą dorośli.
Typowe symptomy mononukleozy zakaźnej to:
  • wysoka gorączka (do 40°C), która może trwać do trzech tygodni. Nieznacznie obniża się po lekach przeciwgorączkowych,
  • powiększenie węzłów chłonnych, głównie szyi, zausznych i karkowych,
  • powiększenie śledziony i wątroby,
  • ostre zapalenie gardła i migdałków, maziste i biało-żółte naloty, utrudnione połykanie czy mówienie,
  • nieżyt nosa, któremu towarzyszy pojawienie się gęstej, śluzowej wydzieliny, która upośledza jego drożność,
  • obrzęk powiek górnych (u małych dzieci),
  • charakterystyczna wysypka, która przypomina zmiany pojawiające się w przebiegu odry czy różyczki. Te są widoczne głównie na tułowiu, zwłaszcza po zastosowaniu penicylin półsyntetycznych,
  • uczucie zmęczenia i osłabienia, które mogą trwać do 8 tygodni po chorobie.
Zaraźliwość utrzymuje się przeważnie do kilku dni od pojawienia się wysokiej gorączki, ale EBV w ślinie osoby chorej może utrzymywać się kilka, a nawet kilkanaście miesięcy. Przebycie zarówno mononukleozy zakaźnej, jak i zakażenia bezobjawowego skutkuje uzyskaniem odporności na całe życie.
Diagnostyka i leczenie
Rozpoznanie mononukleozy opiera się na obserwacji typowych objawów klinicznych oraz analizie wyników badań laboratoryjnych. W badaniach dodatkowych charakterystyczna jest leukocytoza z limfocytozą, a w rozmazie krwi pojawienie się atopowych limfocytów (mononuklearów). Podwyższone mogą być również transaminazy - ALAT i LDH.
Ponieważ objawy choroby pojawiają się sukcesywnie w ciągu kilku dni, rozpoznanie nie jest proste. W różnicowaniu objawów mononuleozy zakaźnej należy brać pod uwagę tak zwane zespoły mononukleozopodobne w przebiegu takich chorób jak: cytomegalia, adenowirusy, HIV czy anginę paciorkowcową i zakażenie Toxoplasma gondii
Leczenie jest głównie objawowe, skupiające się na łagodzeniu objawów choroby. Stosuje się leki przeciwgorączkowe, a także acyklowir. W przypadku znacznego powiększenia i obrzęku migdałków utrudniającego oddychanie - także glikokortykosteroidy. Antybiotykoterapię włącza się tylko wtedy, gdy dojdzie do nadkażenia bakteryjnego. W ciężkich przypadkach, gdy pojawiają się trudności z oddychaniem bądź powikłania, leczenie prowadzone jest w warunkach szpitalnych.
Do powikłań w przebiegu mononukleozy zakaźnej dochodzi dość rzadko, niemniej mogą pojawić się:
  • trudności z oddychaniem, bezdechy związane z powiększeniem migdałków, niedrożnością przewodów nosowych i powiększeniem węzłów chłonnych,
  • nadkażenie bakteryjne. Powikłania bakteryjne to głównie bakteryjne zapalenie gardła,
  • pęknięcia śledziony (głownie 2.–3. tydzień choroby),
  • niedokrwistość hemolityczna,
  • małopłytkowość,
  • zapalenie trzustki,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zapalenie jąder,
  • zapalenie mózgu,
  • miąższowe uszkodzenie wątroby.
Choroba jest na tyle groźna, że nie należy jej lekceważyć, a w przypadku zaobserwowania niepokojących objawów skontaktować się z lekarzem.
Ponieważ nie ma szczepionki zapobiegającej zakażeniu wirusem EBV, najlepszym sposobem profilaktyki mononukleozy zakaźnej jest przestrzeganie podstawowych zasad higieny.
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut

Umów wizytę u internisty
Specjalizacja lub nazwisko lekarza, miasto
Dziś
26.10
Jutro
27.10
czw.
28.10
pt.
29.10
sob.
30.10
Termin:
od dziś (26.10)
Zakres cen:
Do 100 zł
100 - 150 zł
150 - 200 zł
Powyżej 200 zł
Płeć lekarza:
kobieta
mężczyzna
Pokaż tylko:
lekarze pracujący w szpitalu
lekarze dziecięcy
Oceny:
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
( )
(*)
(*)
(*)
( )
( )
(*)
(*)
( )
( )
( )
(*)
( )
( )
( )
( )
Wioletta Piasecka
8 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
8 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Dorota Szcześniak-Słomska
3 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
3 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Umów teleporadę u internisty od 59 złZadzwoń i umów teleporadę u internisty od 59 zł
Przemysław Kapała
1 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
1 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
AL. JEROZOLIMSKIE 162, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 162
AL. JEROZOLIMSKIE 162, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 162
Robert Dobrowolski
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 125,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
UCZNIOWSKA 16, WAŁBRZYCH
Centrum Medyczne LUX MED Wałbrzych - Uczniowska 16
Marcin Gordon
1 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
1 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. STANÓW ZJEDNOCZONYCH 72, WARSZAWA
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Warszawa - Al. Stanów Zjednoczonych 72
Anita Kaczorowska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (4 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 145,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
CHOPINA 9, KALISZ
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Kalisz - Chopina 9
Grzegorz Olejniczak
4 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
4 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Leszek Bąk
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
BOBROWIECKA 1, WARSZAWA
PROFEMED Sport i Rehabilitacja Warszawa - Bobrowiecka 1
Angelika Krawcewicz
5 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (3 ocen)
5 zrealizowanych wizyt
od 179,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Katarzyna Wojtowicz
12 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (10 ocen)
12 zrealizowanych wizyt
od 135,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. ZWYCIĘSTWA 49, GDAŃSK
Centrum Medyczne LUX MED Gdańsk - Al. Zwycięstwa 49
AL. ZWYCIĘSTWA 49, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Al. Zwycięstwa 49