Zapalenie zatok przynosowych – przyczyny, objawy i leczenie

Monika Grudzińska
04 marca 2021, 11:00

Zapalenie zatok przynosowych – przyczyny, objawy i leczenie

Umów wizytę
Elżbieta Oziębło
9 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (3 ocen)
9 zrealizowanych wizyt
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Zapalenie zatok przynosowych to stan zapalny struktur, które są powietrznymi jamami zlokalizowanymi wewnątrz kości czaszki. Infekcja błony śluzowej zatok, wywołana najczęściej przez wirusy, bakterie i alergeny, wywołuje wiele dokuczliwych objawów. Co warto wiedzieć?
Zapalenie zatok przynosowych – przyczyny, objawy i leczenie
Zapalenie zatok przynosowych to stan zapalny struktur, które są powietrznymi jamami zlokalizowanymi wewnątrz kości czaszki. Infekcja błony śluzowej zatok, wywołana najczęściej przez wirusy, bakterie i alergeny, wywołuje wiele dokuczliwych objawów. Co warto wiedzieć?
Co to jest zapalenie zatok?
Zapalenie zatok przynosowych (łac. sinusitis paranasales) to stan zapalny struktur, które są powietrznymi jamami zlokalizowanymi wewnątrz kości czaszki. Wyróżnia się zatoki czołowe, szczękowe, sitowe i zatokę klinową. Za infekcje w ich obrębie odpowiadają wirusy oraz bakterie i alergeny, rzadziej grzyby.
W zależności od zajęcia danych zatok wyróżnia się:
  • zapalenie zatok czołowych,
  • zapalenia zatok szczękowych,
  • zapalenie zatok sitowych,
  • zapalenie zatoki klinowej.
Z uwagi na okres trwania infekcji dzieli się je na:
  • ostre zapalenie zatok przynosowych, które cechuje gwałtowny początek. Choroba trwa nie dłużej niż 4 tygodnie,
  • podostre zapalenie zatok przynosowych. Okres chorobowy trwa od 4 do 8 tygodni,
  • przewlekłe zapalenie zatok przynosowych. Mówi się o nim, gdy czas trwania infekcji przekracza 8 tygodni lub często nawraca.
Przyczyny zapalenia zatok
Zapalenie zatok najczęściej wywołują wirusy i bakterie. Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia zatok są koronawirusy, rynowirusy, adenowirusy czy wirus grypy. Do kolonizacji przez bakterie dochodzi zazwyczaj wskutek nadkażenia podczas infekcji wirusowej lub reakcji alergicznej. Najczęściej za zapalenie zatok odpowiadają Streptococcus pneumoniae, Haemofilus influenzae i Moraxella catarrhalis.
U osób z upośledzoną odpornością lub z cukrzycą może występować grzybicze zapalenie zatok. Jeszcze inną przyczyną infekcji w obrębie zatok przynosowych jest nierozpoznana bądź niekontrolowana alergia.
Ponadto zdarza się, że choroba zatok jest konsekwencją infekcji zęba pochodzenia korzeniowego lub permanentnego drażnienia błony śluzowej przez czynniki fizyczne. Do częstych zapaleń zatok przynosowych przyczyniają się również zaburzenia anatomiczne, takie jak skrzywienie przegrody nosa.
Jak dochodzi do zapalenia zatok? Mechanizm nie jest skomplikowany. Każda zatoka: czołowa, szczękowa, sitowa czy klinowa jest połączona z jamą nosową. Dzięki temu produkowana przez nie wydzielina może się wydostać na zewnątrz. Ponieważ są wentylowane przez wnikające powietrze, nie pojawiają się w nich patogeny. Zdrowe zatoki wypełniają swoje funkcje i nie sprawiają kłopotu.
Sytuacja zmienia się, gdy dochodzi do infekcji zatok. Wówczas pojawia się obrzęk wyścielającej ją błony śluzowej. To prowadzi do zablokowania ujścia zatok do jamy nosowej, co oznacza brak wentylacji i możliwości wydostania się wydzieliny z zatok. To sprzyja jej gromadzeniu się i rozwojowi stany zapalnego.
Umów teleporadę
Konsultacja już w 15 minut
Objawy zapalenia zatok
Objawem ostrego zapalenia zatok jest:
  • wydzielina z nosa, która może spływać po tylnej ścianie gardła,
  • utrudnione oddychanie przez nos,
  • gorączka,
  • obrzęk tkanek miękkich wokół oczu,
  • pogorszenie węchu,
  • ból głowy i twarzy, które ulegają nasileniu po schyleniu głowy. Ból głowy może mieć różną lokalizację i dotyczy czoła w przypadku zapalenia zatok czołowych, szczęki i górnych zębów lub policzka w przypadku zapalenia zatoki szczękowej, okolicy nasady nosa w przypadku zapalenia zatok sitowych czy szczytu głowy lub ucha w przypadku zapalenia zatoki klinowej.
Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych przebiega z podobnymi objawami, jednak o nieco mniejszym natężeniu. Możliwe jest również zapalenie zatok bez kataru.
Objawy zapalenia zatok
W rozpoznaniu zapalenia zatok przynosowych dużą rolę odgrywa szczegółowy wywiad, badania dodatkowe i badanie laryngologiczne. Podczas rynoskopii przedniej możliwe jest stwierdzenie obecności wydzieliny czy polipów, a także ocena błony śluzowej pod kątem cech stanu zapalnego oraz stan przegrody nosa.
Kluczowe są badania laboratoryjne oraz obrazowe, pozwalające na analizę wszystkich zatok, kompleksu ujściowo-przewodowego, jamy nosa oraz wszystkich otaczających tkanek. W tym celu wykonuje się tomografię komputerową (TK), rezonans magnetyczny zatok (RM, MRI) czy RTG zatok. Przy ostrym zapaleniu zatok czasem do analizy pobiera się wydzielinę z zatok, a w przypadku podejrzenia alergii wykonuje się testy alergiczne.
Leczenie zapalenia zatok zależy od charakteru infekcji. Na chorobę o podłożu wirusowym stosuje się leczenie objawowe. Zaleca się codzienne kilkukrotne inhalacje i picie dużej ilości płynów. Pomagają domowe sposoby na zatoki: okłady z gorącego ręcznika, płukanie zatok czy nawilżanie błony śluzowej nosa roztworem soli fizjologicznej.
Co na zatoki? Zaleca się stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Dodatkowo wskazane są leki o działaniu obkurczającym błonę śluzową nosa i zatok. Antybiotyk na zatoki włącza się w przypadku infekcji przebiegających z wysoką gorączką lub trwającej powyżej dwóch tygodni. Terapia trwa najczęściej od 10 do 14 dni.
W przypadku, gdy zapalenie zatok ma etiologię alergiczną, a także u osób z przewlekłym stanem zapalnym, stosuje się glikokortykosteroidy donosowe. Gdy za chorobę odpowiadają grzyby włącza się leki przeciwgrzybicze.
Przewlekły charakter zapalenia zatok jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. Zalecane są zabiegi chirurgii endoskopowej, tzw. czynnościowej endoskopowej chirurgii zatok (ang. FESS, functional endoscopic sinus surgery).
Diagnostyka i leczenie
W rozpoznaniu zapalenia zatok przynosowych dużą rolę odgrywa szczegółowy wywiad, badania dodatkowe i badanie laryngologiczne. Podczas rynoskopii przedniej możliwe jest stwierdzenie obecności wydzieliny czy polipów, a także ocena błony śluzowej pod kątem cech stanu zapalnego oraz stan przegrody nosa.
Kluczowe są badania laboratoryjne oraz obrazowe, pozwalające na analizę wszystkich zatok, kompleksu ujściowo-przewodowego, jamy nosa oraz wszystkich otaczających tkanek. W tym celu wykonuje się tomografię komputerową (TK), rezonans magnetyczny zatok (RM, MRI) czy RTG zatok. Przy ostrym zapaleniu zatok czasem do analizy pobiera się wydzielinę z zatok, a w przypadku podejrzenia alergii wykonuje się testy alergiczne.
Leczenie zapalenia zatok zależy od charakteru infekcji. Na chorobę o podłożu wirusowym stosuje się leczenie objawowe. Zaleca się codzienne kilkukrotne inhalacje i picie dużej ilości płynów. Pomagają domowe sposoby na zatoki: okłady z gorącego ręcznika, płukanie zatok czy nawilżanie błony śluzowej nosa roztworem soli fizjologicznej.
Co na zatoki? Zaleca się stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Dodatkowo wskazane są leki o działaniu obkurczającym błonę śluzową nosa i zatok. Antybiotyk na zatoki włącza się w przypadku infekcji przebiegających z wysoką gorączką lub trwającej powyżej dwóch tygodni. Terapia trwa najczęściej od 10 do 14 dni.
W przypadku, gdy zapalenie zatok ma etiologię alergiczną, a także u osób z przewlekłym stanem zapalnym, stosuje się glikokortykosteroidy donosowe. Gdy za chorobę odpowiadają grzyby włącza się leki przeciwgrzybicze.
Przewlekły charakter zapalenia zatok jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. Zalecane są zabiegi chirurgii endoskopowej, tzw. czynnościowej endoskopowej chirurgii zatok (ang. FESS, functional endoscopic sinus surgery).

Umów wizytę u laryngologa
Specjalizacja lub nazwisko lekarza, miasto
Dziś
16.10
Jutro
17.10
pon.
18.10
wt.
19.10
śr.
20.10
Termin:
od dziś (16.10)
Zakres cen:
Do 100 zł
100 - 150 zł
150 - 200 zł
Powyżej 200 zł
Płeć lekarza:
kobieta
mężczyzna
Pokaż tylko:
lekarze pracujący w szpitalu
lekarze dziecięcy
Oceny:
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
(*)
( )
(*)
(*)
(*)
( )
( )
(*)
(*)
( )
( )
( )
(*)
( )
( )
( )
( )
Elżbieta Oziębło
9 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (3 ocen)
9 zrealizowanych wizyt
od 200,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
PUŁAWSKA 455, WARSZAWA
Szpital LUX MED - Warszawa - Puławska 455
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Barbara Lorkowska-Zawicka
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 300,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
PUSZKARSKA 7H, KRAKÓW
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Kraków - Puszkarska 7H
FRYCZA MODRZEWSKIEGO 2, KRAKÓW
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Medycyna Rodzinna Kraków - Frycza Modrzewskiego 2
Umów teleporadę u laryngologa od 79 złZadzwoń i umów teleporadę u laryngologa od 79 zł
Jarosław  Płończak
9 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (5 ocen)
9 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
ARMII KRAJOWEJ 35, GDYNIA
Centrum Medyczne LUX MED Gdynia - Armii Krajowej 35
Ewa Matejuk-Studzińska
6 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (2 ocen)
6 zrealizowanych wizyt
od 219,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Piotr Pasternak
1 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
1 zrealizowanych wizyt
od 219,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
Centrum Medyczne LUX MED Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
AL. JEROZOLIMSKIE 65/79, WARSZAWA
PROFEMED Lekarze Specjaliści Warszawa - Al. Jerozolimskie 65/79
Wojciech Skrzypczak
2 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (1 ocen)
2 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
JAŚKOWA DOLINA 132, GDAŃSK
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Gdańsk - Jaśkowa Dolina 132
JAŚKOWA DOLINA 132, GDAŃSK
Centrum Medyczne LUX MED Gdańsk - Jaśkowa Dolina 132
Magdalena Czajczyńska
25 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (9 ocen)
25 zrealizowanych wizyt
od 167,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
CHOPINA 9, KALISZ
Centrum Medyczne LUX MED Kalisz - Chopina 9
CHOPINA 9, KALISZ
Centrum Medyczne Grupa LUX MED Kalisz - Chopina 9
Ewa Krasucka
27 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (14 ocen)
27 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
GŁOWACKIEGO 28, OLSZTYN
Centrum Medyczne LUX MED Olsztyn - Głowackiego 28
Małgorzata Pacholec
30 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (16 ocen)
30 zrealizowanych wizyt
od 147,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
WOJSKA POLSKIEGO 3, MIELEC
Centrum Medyczne LUX MED Mielec - Wojska Polskiego 3
Magdalena Grabicka-Grochal
7 zrealizowanych wizyt
4.0(*) (*) (*) (*) ( ) (7 ocen)
7 zrealizowanych wizyt
od 175,00 zł
Pokaż terminy w lokalizacjach:
MILIONOWA 21, ŁÓDŹ
Centrum Medyczne Medycyna Rodzinna Łódź - Milionowa 21